Rokitnica / Müggenhahl obejmuje jeden z mniej oczywistych, ale bardzo ciekawych fragmentów historii dawnych terenów podgdańskich, gdzie przez stulecia przenikały się wpływy polskie i niemieckie. Rejon łączony Radunica - Hundertmark oraz Rokitnica - Müggenhahl, wraz z osadami Großland, Prausterschild i Hegewald, stanowi przykład dawnych struktur osadniczych funkcjonujących równolegle pod różnymi nazwami językowymi. Poniżej kilka map przedstawiających omawiany obszar. Zestawienie materiałów kartograficznych z różnych okresów pozwala prześledzić zmiany w układzie osadniczym, nazewnictwie oraz strukturze przestrzennej. Porównanie kolejnych opracowań kartograficznych umożliwia także identyfikację zanikłych osad, zmian przebiegu dróg, granic administracyjnych oraz sposobów zagospodarowania terenu. Materiały te stanowią cenne źródło do rekonstrukcji lokalnej historii oraz pomagają lepiej zrozumieć ewolucję tego fragmentu dawnego zaplecza Gdańska.
Müggenhahl (obecnie Rokitnica) była starą wsią żuławską o średniowiecznym rodowodzie, należącą do obszaru Danziger Niederung (Żuławy Gdańskie). Pierwsze wzmianki o miejscowości i jej parafii sięgają XIV wieku, a przez kolejne stulecia wieś funkcjonowała jako samodzielna gmina wiejska z własnym kościołem, szkołą i gospodarstwami rolnymi. Jej rozwój był ściśle związany z gospodarką rolną Żuław, opartą na systemie melioracji i pracy osadników, w tym ludności niemieckiej i menonickiej.
W centrum życia społecznego znajdował się kościół parafialny, wokół którego koncentrowała się lokalna wspólnota. Miejscowość należała administracyjnie do powiatu Danziger Niederung i przed 1945 r. znajdowała się w granicach Prus Zachodnich, a następnie Wolnego Miasta Gdańska. W końcu XIX i na początku XX wieku Müggenhahl liczyła około 500–600 mieszkańców i zachowała charakter typowej rolniczej wsi żuławskiej z rozwiniętą strukturą gospodarstw i własnym samorządem.
W Rokitnicy (dawniej Müggenhahl) urodziło się kilka postaci, które zapisały się w historii regionu i nauki:
-
Oswald Arthur Lenz (1886–1970) syn miejscowego nauczyciela, znany redaktor i dziennikarz związany z gdańskim dziennikiem „Danziger Allgemeine Zeitung”. Należał do grona rozpoznawalnych publicystów okresu Wolnego Miasta Gdańska, współtworząc życie prasowe regionu.
-
Michael Gottlieb Hansch (1683–1749) syn miejscowego kaznodziei, teolog, filozof i matematyk. Był uczonym działającym w kręgu protestanckim, łączącym refleksję teologiczną z zainteresowaniami naukami ścisłymi, co było charakterystyczne dla intelektualistów epoki nowożytnej.
Mapa niemiecka mestichblatt, Omawiany teren pomiędzy Radunicą a Rokitnicą.
Wieś Rokitnica (Müggenhahl) stanowi właściwie północno-wschodnie przedmieście Pruszcza Gdańskiego.
Wieś Rokitnica (Müggenhahl).
Kościół ewangelicki w Rokitnicy (Müggenhahl) [1].
Widokówka z miejscowości Rokitnica (Müggenhahl).
Zachowały się stojący nieopodal kościoła budynek dawnej plebanii, 2 zagrody holenderskie z pocz. XVIII i z 1845 r. oraz stajnia z niem. napisem na szczycie "Erbaut im Jahre 1870 von Andreas Heim" ("wybudował w 1870 Andrzej Hein").
Przed posesją przy ul. Bałtyckiej zachowały się słupki wzorowane na gdańskich przedprożach z 1701 roku.
Przed posesją przy ul. Bałtyckiej zachowały się słupki wzorowane na gdańskich przedprożach z 1701 roku.
Auguste Rahne nebst Geschwistern Müggenhahl b/ Praust Kreis Danzig. Freistaat Danzig
Stempel pocztowy: Nürnberg 23.10.11. Znaczek: Deutsches Reich - Bayern - 5 Pfennig
Moi drodzy [rodzeństwo / rodzice], chcę Wam przekazać, że dobrze tu dotarłem i nadal dobrze się czuję.
Pogoda jest tutaj również ładna, ale już chłodna. Mam nadzieję, że u Was też wszystko w porządku.
[Widziałem już tutaj ...] i bardzo mi się tu podoba. Serdeczne pozdrowienia przesyła...
Ciekawostka:
Kartka przedstawia wizerunek tartaku (fabryki). Obiekt nie jest oznaczony na żadnej mapie. Z dyskusji na forum wynika, że zakład istniał, a pracowali w nim więźniowie filii obozu Stutthof.
Po latach udało się rozwiązać tę zagadkę, którą mieliśmy od lat na widoku. Rokitnica - niem. Müggenhahl. Na pocztówce widnieje jednak nazwa „Müggenhall”. Na ten „prosty” trop, po ostatniej drobnej wskazówce w komentarzach, wpadł p. P. Wójcik. Wychodzi więc na to, że chodzi o Müggenhall (Müggenhall Rittergut pod Szczecinem, Franzburg, Niemcy), a najprawdopodobniej o Białuń (niem. Müggenhall).
Dzięki uprzejmości księdza z kościoła w Rokitnicy mieliśmy możliwość wejścia na wieżę i wykonania dokumentacji fotograficznej dzwonu, który został ufundowany przez dawnych mieszkańców miejscowości w 1923 roku. Ten cenny zabytek stanowi materialne świadectwo ciągłości lokalnej wspólnoty oraz zaangażowania dawnych parafian w życie swojej świątyni.
Na dzwonie zachowała się inskrypcja o charakterze religijnym:
HERR, SCHIRME DIESES GOTTESHAUS
GIESS AUF UNS DEINEN SEGEN AUS.
(„Panie, chroń ten dom Boży i ześlij na nas swoje błogosławieństwo.”)
Poniżej widnieje również wykaz członków ówczesnej rady kościelnej z 1923 roku, w tym miejscowego pastora Otto Angermanna oraz innych przedstawicieli parafii, którzy współuczestniczyli w fundacji dzwonu.
Według przekazanych informacji, dawni mieszkańcy związani z Rokitnicą od wielu lat oczekiwali na aktualne fotografie dzwonu, aby uzupełnić swoją kronikę i zachować pamięć o miejscu swojego pochodzenia. Wykonane zdjęcia stanowią symboliczne spełnienie tego życzenia oraz ważny element dokumentowania historii miejscowości.
Jeśli niniejsza publikacja dotrze do osób związanych z dawną parafią Rokitnicy lub ich potomków, będziemy wdzięczni za kontakt. Każda informacja, wspomnienie lub materiał archiwalny może pomóc w dalszym odtwarzaniu historii tej miejscowości.
Zachowane księgi adresowe oraz spisy telefoniczne pozwalają odtworzyć fragment przedwojennego życia codziennego w Müggenhahl (Rokitnicy). Wynika z nich, że miejscowość była niewielką, lecz dobrze zorganizowaną wspólnotą wiejską, posiadającą własne gospodarstwa rolne, zaplecze usługowe oraz lokalne struktury administracyjne i społeczne. Wśród mieszkańców dominowali rolnicy, stanowiący podstawę gospodarki miejscowości. Wymieniani są m.in.
Johs. Claassen,
Marie Malsch,
Johannes Woesner
oraz Albert Voss, prowadzący własne gospodarstwa. Funkcję przełożonego gminy (Gemeindevorsteher) pełnił Arno Behrend, który jednocześnie był również rolnikiem.
Na terenie Müggenhahl działały także lokale usługowe i handlowe. Max Claassen prowadził gospodę (Gastwirtschaft), będącą miejscem spotkań mieszkańców, natomiast Hans Kersten prowadził restaurację oraz sklep kolonialny (Kolonialwaren), oferujący artykuły spożywcze i codziennego użytku.
Obecność urzędów i organizacji, takich jak lokalny urząd opieki społecznej (Amt für Volkswohlfahrt), grupa miejscowa NSDAP oraz obóz Reichsarbeitsdienst dla żeńskiej młodzieży, wskazuje na funkcjonowanie struktur administracyjnych charakterystycznych dla okresu lat 30. i początku lat 40. XX wieku.
Zachowane numery telefoniczne świadczą o stosunkowo dobrej infrastrukturze komunikacyjnej jak na wieś żuławską, a jednocześnie stanowią dziś cenne źródło do identyfikacji dawnych mieszkańców i instytucji działających w Rokitnicy (Müggenhahl).
Johs. Claassen
Landwirt
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 24
Gastwirtschaft
Gastwirt Max Claassen
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 37
Marie Malsch
Landwirtin
Ort: Müggenhahl
Post Dzg.-St. Albrecht
Fernruf 46
Amt für Volkswohlfahrt, Ortsgr. Müggenhahl
Landes-Ortsgr.-Amtsleiter
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 51
Arno Behrend
Gemeindevorsteher und Bauer
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 75
Johannes Woesner
Landwirt
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 90
Restaurant u. Kolonialwaren
Hans Kersten
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 116
NSDAP Ortsgruppe Müggenhahl
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 132
Reichsarbeitsdienst für die weibliche Jugend Lager Müggenhahl
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 135
Albert Voss
Landwirt
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 167
Warto zajrzeć:
1. Kronika kościelna 1378- 1928, http://www.momente-im-werder.net/01_Offen/46_Mueggenhahl/1928_Klemm_Mueggenhahl.pdf
https://web.facebook.com/Ocalic.od.zapomnienia.Praust/posts/2221713084720007
http://www.momente-im-werder.net/01_Offen/46_Mueggenhahl/1928_Klemm_Mueggenhahl.pdf
http://www.philaseiten.de/cgi-bin/index.pl?PR=149646
http://wolneforumgdansk.pl/viewtopic.php?t=3034
http://forum.dawnygdansk.pl/viewtopic.php?t=3856
http://forum.danzig.de/archive/index.php/t-3542.html
963 Müggenhahl/Pommern, Firma Dirksen, Stutthof
21.10.1939 bis 19.8.1940
https://www.gesetze-im-internet.de/begdv_6/anlage.html
Silkeborg Konf. 14-Apr-1946 Heinz Dirks Müggenhahl, Danzig-Land
https://navneregistre.dis-danmark.dk/flygtninge/fly_vis_navne.php?type=e&navn=Dirks