Łopata śmigła - próba identyfikacji
Zniszczona czasem łopata śmigła stała się punktem wyjścia do próby ustalenia, z jakim typem samolotu mamy do czynienia. Z pozoru zwykły element konstrukcyjny może bowiem skrywać wiele informacji:
o mocy silnika, przeznaczeniu maszyny, a nawet o jednostce, w której służyła. Niniejszy artykuł jest zapisem poszukiwań: od analizy technicznej śmigła, przez przegląd potencjalnych typów samolotów, aż po próbę rozwiązania zagadki jego pochodzenia.
Jednym z tropów prowadzących w stronę identyfikacji okazały się samoloty szkoleniowe Arado, używane w ośrodkach szkolenia lotniczego. To z kolei kieruje uwagę ku szkole lotniczej we Wrzeszczu (ówczesny Langfuhrt), powiązanej z lotniskiem w Praust i funkcjonującej w ramach niemieckiego systemu szkoleniowego. Równolegle pojawia się kolejne wyzwanie - próba odnalezienia godła jednostki gdańskiej, co okazuje się zadaniem nie mniej skomplikowanym niż sama identyfikacja samolotu.
To opowieść o detalu, który prowadzi do szerszej historii lokalnego lotnictwa.
Łopata śmigła - prośba o identyfikację
Zwracamy się z uprzejmą prośbą o identyfikację prezentowanej łopaty śmigła:
Jedna z pierwszych opinii, która otrzymaliśmy z Muzeum Lotnictwa Kraków i pana Jana Hoffmana:
Jest to prawdopodobnie łopata z dwupłatowego drewnianego śmigła firmy
Argus o średnicy tarczy 2,6 m.
Śmigło współpracowało z silnikiem rzędowym
Argus 410 o mocy 465 KM.
Jedynym z najbardziej popularnych samolotów z takim napędem i takim śmigłem był
dwusilnikowy samolot rozpoznawczy
Fw 189, nazywany nieoficjalnie "Rama [1].
Trop nr 1
As 410
Silnik skonstruowany w zakładach Argus Motoren, wyprodukowany w liczbie około 28 700 egzemplarzy.
As 410 stanowił napęd samolotów rozpoznawczych Focke-Wulf Fw 189 „Uhu”.
Focke-Wulf Fw 189 , v-3, D-0RMH, A-0
Średnica śmigła 2600mm, bliska wymiarowi "naszego" śmigła
Schemat z muzeum lotnictwa -Arado [4].
Oznaczenia do śmigieł
Flügel
2 FlügelfußHülse
3 FlügelftußHülse
4 Flügel Hülse
5 Argus two-bladed controllable-pitch ropeller
6 Verstell-Luftschraube, Luft-schraube Behälter
Flügel - skrzydło / łopata (w kontekście śmigła: łopata)
Flügelfußhülse - tuleja podstawy łopaty
Flügelfußhülse - (to samo co wyżej, prawdopodobnie powtórzenie) tuleja podstawy łopaty
Flügelhülse - tuleja łopaty
Argus two-bladed controllable-pitch propeller - dwupłatowe śmigło firmy Argus o regulowanym skoku
Verstell-Luftschraube, Luftschraube Behälter - śmigło o regulowanym skoku, pojemnik/obudowa śmigła
Porównanie pierścienia :
Porównanie osadzeni łopaty śmigła
Śmigło niemieckie - przed i po konserwacji
Na zdjęciach prezentujemy niemieckie śmigło lotnicze przed i po pracach konserwatorskich. Przed konserwacją drewno było mocno zmęczone i rozwarstwione, poszycie w stanie krytycznym, a metalowe elementy skorodowane. Śmigło przez długi czas stało pod chmurką, narażone na zmienne warunki atmosferyczne: raz suche, raz mokre, co dodatkowo pogarszało jego stan. Po kilkumiesięcznej, żmudnej pracy udało się całość poskładać, zabezpieczyć drewno przed drewnojadami i zachować resztki oryginalnego poszycia. Dodatkowo, na metalowym pierścieniu pojawił się czytelny numer oraz prawdopodobnie data produkcji. Dalszym krokiem w historii tego śmigła jest dokładne określenie, z jakiego modelu samolotu pochodzi. Właściciel nadal poszukuje odpowiedzi, a nasze skromne badania nie przyniosły jeszcze rozstrzygnięcia. Mimo to śmigło odzyskało godny wygląd i zostało zabezpieczone na przyszłość, zachowując fragment swojej historii.
Flugzeugführerschule A/B 52
Poszukiwania identyfikacji łopaty śmigła rozpoczęły się od analizy jej parametrów technicznych oraz oznaczeń zachowanych na elemencie. Wymiary, konstrukcja osady oraz numer seryjny stały się punktem wyjścia do konsultacji z instytucjami muzealnymi i specjalistami z zakresu historii lotnictwa. W toku badań pojawiło się kilka hipotez dotyczących producenta śmigła oraz typu samolotu, w którym mogło ono być wykorzystywane. Jednym z istotnych kierunków poszukiwań stała się analiza maszyn eksploatowanych na terenie dawnej Gdańskiej Szkoły Lotnictwa, w szczególności jednostki Flugzeugführerschule A/B 52 działającej w rejonie Langfuhr (Wrzeszcz) oraz Praust (Pruszcz Gdański). Szkoła ta odgrywała znaczącą rolę w systemie szkolenia pilotów Luftwaffe, a wykorzystywane tam samoloty szkoleniowe mogły być wyposażone w śmigła odpowiadające parametrom odnalezionej łopaty. Szczególną uwagę zwrócono na Arado Ar 96, niemiecki samolot szkolno-treningowy, który odegrał kluczową rolę w procesie szkolenia pilotów w okresie II wojny światowej. Maszyna ta była szeroko wykorzystywana w szkołach lotniczych, w tym również w ośrodkach funkcjonujących na terenie dzisiejszego Gdańska. Analiza dokumentacji technicznej, stosowanych typów śmigieł oraz dostępnych fotografii archiwalnych pozwala zawęzić krąg potencjalnych dopasowań.

Przepiękne zdjęcie ARADO AR 96 nad Sopotem z "blachami" godłem gdańskiej eskadry
Poszukaliśmy dodatkowych materiałów ikonograficznych, koncentrując się na fotografiach samolotów z widocznym gdańskim godłem jednostki. Wśród odnalezionych zdjęć szczególną uwagę zwracają ujęcia przedstawiające Arado Ar 96 stacjonujące w rejonie Langfuhr (Wrzeszcz) oraz Praust (Pruszcz Gdański). Na fotografiach widoczne są zarówno oznaczenia rejestracyjne („blachy”), jak i charakterystyczne godło gdańskiej eskadry, umieszczone na kadłubie maszyny.
Nasza wizualizacja godła, emblematu Flugzeugführerschule A/B 52
Godło FFS A/B 6: Stadtwappen von Danzig im roten Schild unter einer goldenen Krone
zwei übereinander stehende weiße Malteserkreuze. Bis 1941 (podesłał Woodhaven - dziękuję!).
Godło FFS A/B 6: Herb miasta Gdańska na czerwonej tarczy, pod złotą koroną, dwa białe
krzyże maltańskie ustawione jeden nad drugim. Obowiązywało do 1941 roku.
Udało nam się odnaleźć to godło w jednej z publikacji poświęconych godłom jednostek Luftwaffe.
Arado Ar 96 z gdańskiej szkoły latania
Na jednym z dostępnych modeli do sklejania przedstawiony jest Arado Ar 96 w barwach szkolnych, jaki mógł służyć w gdańskiej szkole lotniczej. Opisy ukazują maszynę z charakterystycznym malowaniem i oznaczeniami, które w połączeniu z godłem jednostki pozwalają wiązać ją z działalnością miejscowej Flugzeugführerschule. Samolot ten był typowym jednopłatowym, jednomiejscowym samolotem treningowym okresu II wojny światowej, szeroko używanym w niemieckich szkołach pilotów.
Arado 96 z opowieści pilota p.Didszuna:
Arado 96 z opowieści pilota p. Didszuna [8]
Rozstaw śmigieł eliminuje poszukiwane 2620 mm
Identyfikacja odnalezionej łopaty śmigła obejmowała również inne modele samolotów, w tym
Pilatus P-2. Analiza konstrukcji wykluczyła jednak dopasowanie śmigło z łopatą nie pasuje do tego typu maszyny.
Jako punkt odniesienia przydatny był przykład z literatury dotyczącej Junkers, opisujący śmigło VS-5:

Nasze poszukiwania i typy:
Podczas analiz braliśmy pod uwagę również samoloty Bf 109 G-6 i Bf 109 G-8 jako potencjalne źródło odnalezionej łopaty śmigła.
Niestety, najprawdopodobniej należy je wykluczyć, ponieważ w tych modelach – poza wersjami wstępnymi – stosowano wyłącznie metalowe śmigła. Maszyny te były napędzane m.in. 12-cylindrowym silnikiem V- Daimler-Benz DB 605 DB, którego charakterystyka wymagała konstrukcji metalowego śmigła o określonym profilu i wytrzymałości.
Pomimo tego udało się zgromadzić kilka cennych rysunków i ciekawostek technicznych dotyczących Bf 109, które pozwalają lepiej zrozumieć konstrukcję napędu oraz różnice między śmigłami drewnianymi a metalowymi. Materiały te stanowią przydatny punkt odniesienia w dalszych badaniach nad identyfikacją odnalezionej łopaty.
Rozmiar średnica 2800 mm. Rysunek techniczny- rozstaw śmigieł [11].
Spinner - stożek aerodynamiczny osłaniający mocowanie śmigła, umieszczany na jego osi (osłona piasty śmigła). Variable-pitch propeller - śmigło o zmiennym skoku (regulowanym), umożliwiające zmianę kąta natarcia łopat w locie dla optymalnej wydajności.
Ciekawostka, osadzenie śmigieł względem karabinów maszynowych [12]
1. Muzeum Lotnictwa, http://www.muzeumlotnictwa.pl/
2. As-410, https://en.wikipedia.org/wiki/Argus_As_410
3. Muzeum Lotnictwa, zbiory, http://www.muzeumlotnictwa.pl/zbiory_sz.php?ido=267&w=p?r=1
4. Schemat z muzeum lotnictwa -Arado, http://www.muzeumlotnictwa.pl/index.php/digitalizacja/katalog/962
5. Śmigło Schwarz Propellerwerke, http://www.polishpropellers.com/pl/schwarz-propellerwerk-germany/
6. Śmigło Schwarz Propellerwerke, http://www.muzeumlotnictwa.pl/index.php/digitalizacja/katalog/2314
7. Flugzeugführerschule A/B 52, http://www.ww2.dk/air/schule/ffsab52.htm
8. Arado 96 z opowieści pilota p. Didszuna , https://web.facebook.com/events/1631715710451492/permalink/1639422846347445
9. Arado 96, http://www.germanluftwaffe.com/archiv/Dokumente/ABC/a/Arado/Ar%2096/Ar%2096%20B-3%20Teil%200/Ar%2096%20B-3%20Teil%200.pdf
10. Pilatus P-2, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pilatus_P-2
11. Rozstaw śmigieł, http://www.germanluftwaffe.com/archiv/Dokumente/ABC/m/Messerschmitt/Me%20109/Bf%20109%20F1%20Flugzeughandbuch%20%20Mai%201941.pdf
12. Osadzenie śmigieł względem karabinów maszynowych, http://www.germanluftwaffe.com/archiv/Dokumente/ABC/m/Messerschmitt/Me%20109/BF%20109%20E1%20E3%20starre%20Schusswaffe.pdf
13. Konserwatornia, https://www.facebook.com/konserwatorniastaroci/photos/a.2360816894148738/2360817257482035/
RÓŻNE:
https://www.asisbiz.com/il2/Bf-109E/Messerschmitt-Bf-109E/pages/Artwork-line-drawing-Messerschmitt-Bf-109E4-blue-print-and-technical-data-01.html
https://www.asisbiz.com/Luftwaffe/ffsab6.html
http://www.axishistory.com/axis-nations/160-germany-military-other/schools-of-the-wehrmacht/4609-schools-of-the-wehrmacht-flugzeugfuehrerschulen-ab
http://www.ww2.dk/air/schule/ffsab52.htm
http://www.avia-it.com/act/profili_daerei/libretti_velivolo/PA_libretti_tedeschi_PDF/Junkers%20Luftschraube%20VS%205.pdf
https://www.infolotnicze.pl/2014/12/08/silniki-lotnicze-firmy-daimler-benz-stosowane-na-niemieckich-samolotach-mysliwskich/
https://en.wikipedia.org/wiki/Daimler-Benz_DB_605
http://www.pilotfriend.com/aero_engines/aero_db605.htm
https://praust.wordpress.com/2015/09/27/praust-drache-gdanski-smok
Brak komentarzy:
Nowe komentarze są niedozwolone.