Radunica / Rokitnica - Müggenhahl, Hundertmark, Großland

Rokitnica / Müggenhahl obejmuje jeden z mniej oczywistych, ale bardzo ciekawych fragmentów historii dawnych terenów podgdańskich, gdzie przez stulecia przenikały się wpływy polskie i niemieckie. Rejon łączony  Radunica - Hundertmark  oraz Rokitnica - Müggenhahl, wraz z osadami Großland, Prausterschild i Hegewald, stanowi przykład dawnych struktur osadniczych funkcjonujących równolegle pod różnymi nazwami językowymi. Poniżej kilka map przedstawiających omawiany obszar. Zestawienie materiałów kartograficznych z różnych okresów pozwala prześledzić zmiany w układzie osadniczym, nazewnictwie oraz strukturze przestrzennej. Porównanie kolejnych opracowań kartograficznych umożliwia także identyfikację zanikłych osad, zmian przebiegu dróg, granic administracyjnych oraz sposobów zagospodarowania terenu. Materiały te stanowią cenne źródło do rekonstrukcji lokalnej historii oraz pomagają lepiej zrozumieć ewolucję tego fragmentu dawnego zaplecza Gdańska.

Müggenhahl (obecnie Rokitnica) była starą wsią żuławską o średniowiecznym rodowodzie, należącą do obszaru Danziger Niederung (Żuławy Gdańskie). Pierwsze wzmianki o miejscowości i jej parafii sięgają XIV wieku, a przez kolejne stulecia wieś funkcjonowała jako samodzielna gmina wiejska z własnym kościołem, szkołą i gospodarstwami rolnymi. Jej rozwój był ściśle związany z gospodarką rolną Żuław, opartą na systemie melioracji i pracy osadników, w tym ludności niemieckiej i menonickiej.

W centrum życia społecznego znajdował się kościół parafialny, wokół którego koncentrowała się lokalna wspólnota. Miejscowość należała administracyjnie do powiatu Danziger Niederung i przed 1945 r. znajdowała się w granicach Prus Zachodnich, a następnie Wolnego Miasta Gdańska. W końcu XIX i na początku XX wieku Müggenhahl liczyła około 500–600 mieszkańców i zachowała charakter typowej rolniczej wsi żuławskiej z rozwiniętą strukturą gospodarstw i własnym samorządem.

W Rokitnicy (dawniej Müggenhahl) urodziło się kilka postaci, które zapisały się w historii regionu i nauki:

• Oswald Arthur Lenz (1886–1970) syn miejscowego nauczyciela, znany redaktor i dziennikarz związany z gdańskim dziennikiem „Danziger Allgemeine Zeitung”. Należał do grona rozpoznawalnych publicystów okresu Wolnego Miasta Gdańska, współtworząc życie prasowe regionu.

• Michael Gottlieb Hansch (1683–1749) syn miejscowego kaznodziei, teolog, filozof i matematyk. Był uczonym działającym w kręgu protestanckim, łączącym refleksję teologiczną z zainteresowaniami naukami ścisłymi, co było charakterystyczne dla intelektualistów epoki nowożytnej.

 Muggenhall wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Pruszcz Gdański na obszarze Żuław Gdańskich.

Mapa niemiecka mestichblatt, Omawiany teren pomiędzy Radunicą a Rokitnicą.

Wieś stanowi właściwie północno-wschodnie przedmieście Pruszcza Gdańskiego.



Wieś Rokitnica (Muggenhall) stanowi właściwie północno-wschodnie przedmieście Pruszcza Gdańskiego.

Dzięki położeniu przy granicach Gdańska (dzielnica Niegowo) i Pruszcza Gdańskiego (dzielnica Osiedle Wschód) we wsi rozwija się podmiejska zabudowa mieszkaniowa.

W 1924 koło nieistniejącego kościoła odsłonięto pomnik wdzięczności w kształcie serca z czerwonego piaskowca.

Widokówka z miejscowości Rokitnica (Müggenhahl).

Kościół ewangelicki w Rokitnicy (Müggenhahl) [1].




Zajazd Monchera

Obecny kościół pw. Matki Boskiej Królowej Polski, poświęcony 7 lipca 1957, powstał z dawnej kaplicy cmentarnej, rozbudowanej na przełomie lat 70. i 80. XX wieku i w ostatnim czasie powiększonej.

Dom w Rokitnicy



Zachowały się stojący nieopodal kościoła budynek dawnej plebanii, 2 zagrody holenderskie z pocz. XVIII i z 1845 r. oraz stajnia z niem. napisem na szczycie "Erbaut im Jahre 1870 von Andreas Heim" ("wybudował w 1870 Andrzej Hein").

Przed posesją przy ul. Bałtyckiej 32 zachowały się słupki wzorowane na gdańskich przedprożach z 1701 roku.

Przed posesją przy ul. Bałtyckiej 32 zachowały się słupki wzorowane na gdańskich przedprożach z 1701 roku.

Przed posesją przy ul. Bałtyckiej 32 zachowały się słupki wzorowane na gdańskich przedprożach z 1701 roku.

Przed posesją przy ul. Bałtyckiej 32 zachowały się słupki wzorowane na gdańskich przedprożach z 1701 roku.

Fot. Ilse Madholz-Oliva. Stara altana w Müggenhahl na Nizinie Gdańskiej. Wieś niedawno obchodziła 550-lecie istnienia.

Auguste Rahne nebst Geschwistern Müggenhahl b/ Praust Kreis Danzig. Freistaat Danzig

Stempel pocztowy: Nürnberg 23.10.11. Znaczek: Deutsches Reich - Bayern - 5 Pfennig

Moi drodzy [rodzeństwo / rodzice], chcę Wam przekazać, że dobrze tu dotarłem i nadal dobrze się czuję.

Pogoda jest tutaj również ładna, ale już chłodna. Mam nadzieję, że u Was też wszystko w porządku.

[Widziałem już tutaj ...] i bardzo mi się tu podoba. Serdeczne pozdrowienia przesyła...

Ciekawostka:
Kartka z wizerunkiem tartaku, fabryki. Nie oznaczona na żadnej mapie. Z rozmów forumowych wynika że istniała i pracowali tutaj więźniowie filii Stutthof.

Podczas jednej z wizyt terenowych mieliśmy okazję odwiedzić jeden z domów w Rokitnicy, którego obecni mieszkańcy z dużą życzliwością zgodzili się podzielić historią swojego miejsca. W trakcie rozmowy opowiedzieli o dziejach budynku, jego dawnych właścicielach oraz zmianach, jakie zaszły tu na przestrzeni lat. Szczególnie cennym elementem spotkania była możliwość obejrzenia zachowanych rodzinnych pamiątek, które przez dziesięciolecia pozostawały w domu i przetrwały kolejne pokolenia.

Pamiątka rodzinna dawnych mieszkańców. Poroże jelonka znalezione na polach.

Pamiątka rodzinna dawnych mieszkańców. Poroże jelonka znalezione na polach.

Najciekawszym i zarazem najbardziej poruszającym odkryciem okazała się zachowana kartka oraz fotografia przedstawiająca dawnych mieszkańców domu. To niezwykłe znalezisko stanowi bezpośrednie świadectwo historii tego miejsca i jego przedwojennych mieszkańców.

Dzięki uprzejmości księdza z kościoła w Rokitnicy mieliśmy możliwość wejścia na wieżę i wykonania dokumentacji fotograficznej dzwonu, który został ufundowany przez dawnych mieszkańców miejscowości w 1923 roku. Ten cenny zabytek stanowi materialne świadectwo ciągłości lokalnej wspólnoty oraz zaangażowania dawnych parafian w życie swojej świątyni.

Na dzwonie zachowała się inskrypcja o charakterze religijnym:

HERR, SCHIRME DIESES GOTTESHAUS
GIESS AUF UNS DEINEN SEGEN AUS.

(„Panie, chroń ten dom Boży i ześlij na nas swoje błogosławieństwo.”)

Poniżej widnieje również wykaz członków ówczesnej rady kościelnej z 1923 roku, w tym miejscowego pastora Otto Angermanna oraz innych przedstawicieli parafii, którzy współuczestniczyli w fundacji dzwonu.

Według przekazanych informacji, dawni mieszkańcy związani z Rokitnicą od wielu lat oczekiwali na aktualne fotografie dzwonu, aby uzupełnić swoją kronikę i zachować pamięć o miejscu swojego pochodzenia. Wykonane zdjęcia stanowią symboliczne spełnienie tego życzenia oraz ważny element dokumentowania historii miejscowości.

Jeśli niniejsza publikacja dotrze do osób związanych z dawną parafią Rokitnicy lub ich potomków, będziemy wdzięczni za kontakt. Każda informacja, wspomnienie lub materiał archiwalny może pomóc w dalszym odtwarzaniu historii tej miejscowości.

Zachowane księgi adresowe oraz spisy telefoniczne pozwalają odtworzyć fragment przedwojennego życia codziennego w Müggenhahl (Rokitnicy). Wynika z nich, że miejscowość była niewielką, lecz dobrze zorganizowaną wspólnotą wiejską, posiadającą własne gospodarstwa rolne, zaplecze usługowe oraz lokalne struktury administracyjne i społeczne. Wśród mieszkańców dominowali rolnicy, stanowiący podstawę gospodarki miejscowości. Wymieniani są m.in. 

Johs. Claassen, 

Marie Malsch, 

Johannes Woesner

 oraz Albert Voss, prowadzący własne gospodarstwa. Funkcję przełożonego gminy (Gemeindevorsteher) pełnił Arno Behrend, który jednocześnie był również rolnikiem. 

Na terenie Müggenhahl działały także lokale usługowe i handlowe. Max Claassen prowadził gospodę (Gastwirtschaft), będącą miejscem spotkań mieszkańców, natomiast Hans Kersten prowadził restaurację oraz sklep kolonialny (Kolonialwaren), oferujący artykuły spożywcze i codziennego użytku.

Obecność urzędów i organizacji, takich jak lokalny urząd opieki społecznej (Amt für Volkswohlfahrt), grupa miejscowa NSDAP oraz obóz Reichsarbeitsdienst dla żeńskiej młodzieży, wskazuje na funkcjonowanie struktur administracyjnych charakterystycznych dla okresu lat 30. i początku lat 40. XX wieku.

Zachowane numery telefoniczne świadczą o stosunkowo dobrej infrastrukturze komunikacyjnej jak na wieś żuławską, a jednocześnie stanowią dziś cenne źródło do identyfikacji dawnych mieszkańców i instytucji działających w Rokitnicy (Müggenhahl).

Adresy z Rokitnicy:

Johs. Claassen
Landwirt
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 24

Gastwirtschaft
Gastwirt Max Claassen
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 37

Marie Malsch
Landwirtin
Ort: Müggenhahl
Post Dzg.-St. Albrecht
Fernruf 46

Amt für Volkswohlfahrt, Ortsgr. Müggenhahl
Landes-Ortsgr.-Amtsleiter
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 51

Arno Behrend
Gemeindevorsteher und Bauer
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 75

Johannes Woesner
Landwirt
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 90

Restaurant u. Kolonialwaren
Hans Kersten
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 116

NSDAP Ortsgruppe Müggenhahl
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 132

Reichsarbeitsdienst für die weibliche Jugend Lager Müggenhahl
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 135

Albert Voss
Landwirt
Ort: Müggenhahl
Fernruf: 167





Warto zajrzeć:

1. Kronika kościelna 1378- 1928,  http://www.momente-im-werder.net/01_Offen/46_Mueggenhahl/1928_Klemm_Mueggenhahl.pdf

https://web.facebook.com/Ocalic.od.zapomnienia.Praust/posts/2221713084720007

http://www.momente-im-werder.net/01_Offen/46_Mueggenhahl/1928_Klemm_Mueggenhahl.pdf

http://www.philaseiten.de/cgi-bin/index.pl?PR=149646

http://wolneforumgdansk.pl/viewtopic.php?t=3034

http://forum.dawnygdansk.pl/viewtopic.php?t=3856

http://forum.danzig.de/archive/index.php/t-3542.html

963 Müggenhahl/Pommern, Firma Dirksen, Stutthof
    21.10.1939 bis 19.8.1940

https://www.gesetze-im-internet.de/begdv_6/anlage.html

Silkeborg  Konf.  14-Apr-1946  Heinz Dirks  Müggenhahl, Danzig-Land

https://navneregistre.dis-danmark.dk/flygtninge/fly_vis_navne.php?type=e&navn=Dirks

Materiały do poczytania o Rokitnicy,
http://wolneforumgdansk.pl/viewtopic.php?t=3034

================