Prauster Wald, nasz Prausterski Las
Pruszcz w w okresie średniowiecza zaliczał się do dużych wsi na tle innych na terytorium gdańskim.
Obszar w 1500 r. uległ dodatkowemu powiększeniu. Rada Miasta Gdańska odkupiła od szlachciców
Hansa Wittkego i Borcharda von Puttkammera czterdziesto-włókowy las położony na południowy-
zachód od Pruszcza, między granicami Mierzeszyna, Granicznej Wsi, Drzewina i Pawłowa za 400
grzywien [1].
Las znajdował się około 15 km od Pruszcza.
Określany początkowo jako „Szerzau", „Schirfau", później „Prauster Wald", „Prausterkrugerwald".
Przeznaczony został na użytek mieszkańców z Pruszcza (przy kontrakcie świadkowali sołtysowie Ewert
i Stangnet). Ponieważ leżał poza granicami nadań ziemskich poczynionych dla Gdańska przez
Kazimierza Jagiellończyka, bardzo szybko doszło do długotrwałego konfliktu.
Król Zygmunt August na podstawie skarg pomorskich szlachciców i pod pretekstem zakazu posiadania
przez mieszczan dóbr szlacheckich, odebrał w 1552 r. lasy Pruszczowi. Przekazał je w użytkowanie
szlachcicowi Andreasowi von Swaroschin.
Decyzja została zaskarżona przez Gdańsk do trybunału koronnego.
Po śmierci Andrzeja król Zygmunt III Waza w 1592 r. przekazał nadanie kanonikowi fromborskiemu,
Janowi Piszyńskiemu.
Ryc.1. Plany Lasu Prausterskiego Szerzau z 1663 roku
W 1593 roku rada miejska za 400 grzywien odkupiła prawa do użytkowania lasu od Jana Piszyńskiego i
ponownie przekazała w użytkowanie mieszkańcom Pruszcza.
(W 1593 r. rada nabyła majątek Prausterwald i wydzierżawiła go chłopom [2])
Po śmierci Piszyńskiego król Zygmunt III, za odstępne w wysokości 1650 grzywien, zgodził się nadać
las i 2 włóki orne Gdańskowi, który w 1600 roku wydzierżawił go gminie w Pruszczu na sto lat za 100
grzywien rocznego czynszu.
Po kilku dekadach rabunkowej wycinki lasu władze Gdańska wydały zakaz wyrębu drzew, czyniąc - za zezwoleniem leśniczego - wyjątek dla potrzeb gburów.
Z połowy XVII i z XVIII w. zachowały się pomiary graniczne lasu i okolic dokonane m.in. przez
Jerzego Strakowskiego, Petera Lenge i J.G. Patzera.
Ryc. 2. Plany Lasu Prausterskiego Szerzau z 1749 roku
Zachowały się unikalne plany tego terenu (prezentowane powyżej) i poza planami kanału Raduni z końca XVI w. są to jedyne
znane nowożytne mapy przedstawiające terytoria związane z Pruszczem.
Ryc.3. J. Muhl, Historia wsi na Wyżynie Gdańskiej [3]
Ryc.4. J. Muhl, Historia wsi na Wyżynie Gdańskiej
Obecnie zalesienia są totalnie eksploatowane przez nową szlachtę z nadania praw nadrzędnych tworu
polskiego, który zezwala na wycinkę, dewastację dróg, bałagan i zniszczenia w obrębie dawnego
prausterskiego lasu.
Ryc. 6. Wycinka zalesienia drzewnego dawnego Prausterskiego Lasu
1. B. Śliwiński, Historia Pruszcza Gdańskiego do 1989 roku, wydawnistwo: Urząd Miasta Pruszcz Gdański , Firma F-P Agni, Pruszcz Gdański 2008, s. 72-74.
2. M. Foltz, Geschichte des Danziger Haushalts, Quellen und Darstellungen zur Geschichte Westpreußens, Danzig 1912, s. 187.
https://praust.wordpress.com/2017/05/30/rad-prausterkrug/
